Barista Açılımı Nedir? Bir İzmirli’nin Gözünden
Evet, bendeniz, İzmir’de doğmuş, büyümüş, kısacası kafe kültürünün tam ortasında yer almış biri olarak, “barista” kelimesine aşina olmamak mümkün değil. Yani, her köşe başında bir kafe, her sokakta bir espresso makinelerinin yanındaki o sanki çok önemliymiş gibi durdukları garsonlar var. Ama bir dakika… Barista nedir, ne işe yarar? Gerçekten kafelere gittiğinizde karşınıza çıkan o “barista” tipi kimdir? Hadi gelin, biraz bu konuya eğilelim.
Barista Nedir? Yoksa Bir İtalyan Süper Kahramanı mı?
Şimdi, herkesin kafasında barista deyince bir “kahveyle konuşan, her içeceği özel tarifle yapan, taze sütle imza atan kişi” tasviri vardır ya, bu aslında büyük ölçüde doğru. Ama derinlere inersek, barista kelimesinin aslında kökeni İtalyanca’dır ve “barmen” ya da “servis yapan kişi” anlamına gelir. Tabii burada bir küçük nüans var: Barista, genellikle kahve hazırlama konusunda uzmanlaşmış bir kişidir. Yani, aslında kahveyle arası gayet iyi olan bir nevi kahve barmenidir, diyebiliriz.
Kahve mi, Felsefe mi?
Şimdi size barista olmanın ne kadar büyük bir sorumluluk olduğunu anlatmak istiyorum. Kahve bir içecek değil, bir yaşam biçimidir, farkında mısınız? Öyle aman aman sıradan bir şey değildir. Her içilen kahvenin ardında bir dram, bir düşünce, bir felsefi birikim vardır. İşte barista da bu felsefeyi, insanın kalbine dokunarak kâğıt fincana aktarır.
Yani, bir kahve içerken, onu sadece karnını doyurmak için içmiyorsun, ruhunu da doyuruyorsun. Tabi, dışarıda bir kafenin terasında oturuyorsan, ilk başta sadece Instagram’a fotoğraf koymak amacıyla içiyorsundur ama sonradan kendini felsefi bir atmosferde bulabilirsin. O kahvenin içinde, senin için yapılan bir ritüel, senin isteklerini doğru okumak, birinin seni anlaması vardır.
Ve tabii işin içinde “kahveye fazla şeker koymayın” gibi klişelerle de yüzleşirsin. Bakın, mesela bir gün kafede oturuyorum, barista gelmiş ve bana gülümsüyor:
“Espresso mu istersiniz? Veya… Mocha?”
“Abi, neden hep mocha diyorlar? O nedir ya? Kendi işimi yaparken ne kadar tatlı bir kelime kullanabilirim, diye düşünerek mi çalışıyorlar?” diyorum. Barista şaşkın bir şekilde bakıyor, sonra gülümsüyor ve “Daha fazla şeker almanız için mocha derim,” diyor.
Tabii, ben de kahvemin tadını azıcık bozmuş oluyorum ama olsun. Biz bu sohbeti yaparken, “barista”nın sıfırdan bambaşka bir seviyeye ulaşan kelime karmaşasına da tanıklık etmiş oluyorum.
Barista Olmanın Zorlukları
Hayatın her alanında olduğu gibi, barista olmanın da bir zorluğu var. Kahve içmek o kadar kolay değil, hele bir de kalabalık bir kafe ortamında işin içine bir de müşterilerin garip istekleri girince, işler ciddileşiyor. Mesela geçen hafta bir arkadaşım, “Latte macchiato’nun sütünün sıcak olmasını istiyorum” dedi. Ben de ona, “Abi, ya bu yüzden mi sıkıntı yaşadık? Bu kadar da sabır testine gerek yok,” dedim. Barista arkadaşımdan aldığım bakış ise öyle bir anlam taşıyordu ki, “Herkese sabır gerek, gülümsediğini unutma!”
İşte barista olmanın diğer zor tarafı da sabır. Anlamadığınız bir dilde bir şeyi sipariş ediyorsunuz, bir anda kendinizi “Americano’yu beğenmediniz mi?” gibi felsefi bir sohbetin içinde buluyorsunuz.
Barista Çıkışı: Bir Gün Kahveyle Buluşma
Beni bir barista olarak kabul edin. Ama kimseyi yanlış anlamayın, barista olmak, bir kahve içkisini sadece doğru yapmaktan ibaret değil. Bir de sosyal beceriler gerekiyor. Gerçekten! İnsanlarla iletişim kurma, güleryüzlü olmak, sıcak bir ortam yaratmak… Tabii, en önemlisi: Kahvenin sıcaklığını ayarlamak. Zira bir espresso sıcak mı olmalı, yoksa bir cappuccino’nun köpüğü ne kadar yoğun olmalı, işte bunlar önemli sorular!
Mesela bir gün, “Bir Americano alabilir miyim?” dedim, her zamanki gibi basit ama anlamlı bir kahve isteği. Barista kafasını kaldırdı ve bana “Tabii ama bu sıcak mı olsun?” diye sordu. Hangi akla hizmet sıcak olmasın ki? Dedim “Abi, gerçekten, bunlar yeni nesil insanları mı etkiliyor? Kahveye ne gerek var, hayata kafa yoruyoruz!”
Neyse, söylediklerimi tam anlamadığı için bir tane de soğuk kahve verdiler. O kadar şaşırdım ki, kahvemi içtikten sonra sadece bir kahveye duyduğum hayal kırıklığı değil, tüm barista mesleğine karşı bir nevi saygı geliştirmiş oldum. Çünkü, işin zorluğuna tam olarak vakıf olmuştum.
Sonuç: Barista Bir İdeal mi?
Barista demek, kahve demek. Kahve demek, hayatta biraz gülümsemek ve “zorluklara kafa tutmak” demek. Bu işin arkasında bazen bir anlık “mükemmel” bir kahve hatası ve bazen de bir insanın ruhunu okuma sanatı yatıyor. O yüzden kahvemin başında bir barista varsa, bu kişinin sadece kahveyi değil, hayatı da bir ölçüde çözüme kavuşturduğuna inanırım.
Siz de bir gün kahve içmeye gittiğinizde, bir barista ile göz göze gelip “Bugün hangi düşüncemi çözeceksiniz?” diye sorun. Muhtemelen o da bir cevap verir, ama cevabın en güzel yanı kahveyle gelir.