Ne Kadar Birikim Yapmalı?
Birikim yapmak, hepimizin hayatında bir noktada sorguladığı, fakat kesin bir cevabı olmayan bir soru. Konya’da yaşamaya başladığımda, bu soruyu çok daha derinden hissettim. Hem mühendislik eğitimi almış, hem de sosyal bilimlerle ilgilenen biri olarak, kafamda sürekli bir iç hesaplaşma var: “Ne kadar birikim yapmalıyım?”
Birikim yapma meselesi, hem sayısal hem de duygusal açıdan yaklaşılabilecek bir konu. İçimdeki mühendis, analitik olarak düşünerek bu işi “hesapla, planla” derken; içimdeki insan tarafı ise duygusal bir bakış açısıyla “Hayatın tadını çıkar” diyor. O zaman gelin, farklı açılardan bu soruya bakalım. Belki bir çözüm bulabiliriz.
İçimdeki Mühendis: Sayısal Verilerle Birikim Yapma
İçimdeki mühendis hemen devreye giriyor ve bana “Birikim yapmak için sayısal bir hedef koymalısın” diyor. Çünkü mühendis bakış açısı, genellikle net bir yol haritası, ölçülebilir hedefler ve mantıklı bir düzen gerektirir. Peki, ne kadar birikim yapmalı?
Genel bir kılavuz olarak, birçok finans uzmanı ve ekonomist, yıllık gelirinin %10-20’sini birikim olarak ayırmayı öneriyor. Bu, tabii ki kişinin gelirine, harcama alışkanlıklarına ve yaşadığı şehre göre değişebilir. Örneğin, bir Konya şehrinde yaşamayı tercih ediyorsanız, İstanbul’daki bir yaşam tarzına göre daha az harcama yapmanız gerekebilir. Fakat yine de, çok büyük birikimler yapabilmek için gelirinizin önemli bir kısmını yönlendirmek gerekir.
İçimdeki mühendis, gelir-gider dengesini dikkatlice incelememi ve birikim için bir oran belirlememi söylüyor. “Aylık gelirinin %15’ini kenara koy, yıllık 12.000 TL birikim yaparak, 5 yılda 60.000 TL yaparsın” gibi somut bir hesaplama yapmayı tercih ediyor. Sonuçta, bu tür bir yaklaşım sağlam ve düzenli birikim yapmanın anahtarı gibi görünüyor. Eğer bu birikimi, enflasyon ve yatırım araçlarıyla koruyabilirseniz, zamanla önemli bir kaynağa dönüşebilir.
İçimdeki İnsan: Hayatın Tadını Çıkarmak
Ama… işte burada devreye içimdeki insan giriyor. O, “Birikim yapmalı tabii ama insan da olmalı. Hayatı yaşamak için her şeyi bir kenara koymak, bazen doğru olmayabilir” diye düşünüyor. Bu bakış açısında, birikim yapmak önemli olsa da, insani değerlerin ve yaşam kalitesinin de göz önünde bulundurulması gerektiği savunuluyor.
İçimdeki insan, bana şunu hatırlatıyor: “Evet, birikim yapmalısın, ama sadece para biriktirmek için çalışmak ve sürekli birikim yapma hedefiyle yaşamak, hayatı kaçırmak olur.” Hatta bir arkadaşımın söylediği gibi: “Zamanı satın alamazsın, o yüzden bazen harcamak gerek.” İçimdeki insan, hayatın keyfini çıkarmam gerektiğini savunuyor. Bu yüzden, her hafta sonu dışarıda bir şeyler yapmak, sevdiklerimle vakit geçirmek gibi küçük zevkler, insani açıdan önemli.
Ama tabii, içimdeki insanın da sınırları var. “Evet, eğlenmeli, gezmeli, dışarı çıkmalı, ama her şeyin bir dengesi olmalı. Fazla harcama yaparak borç batağına düşmek de, sağlıklı bir yaşam tarzı değil” diye de ekliyor.
Birikim Yapmanın Farklı Yolları: Risk ve Güvence Arasında
İçimdeki mühendis ve içimdeki insanın birbirine karıştığı noktada, aslında birikim yapmanın farklı yollarını tartışmamız gerektiği gerçeği ortaya çıkıyor. O zaman bu konuda farklı yaklaşımlara göz atalım:
1. Acil Durum Fonu
İçimdeki mühendis, önce acil durum fonunu oluşturmam gerektiğini savunuyor. Genelde, uzmanlar acil durum fonunun, üç ila altı aylık masrafları kapsayacak şekilde birikmesi gerektiğini söyler. Mesela, eğer aylık giderlerim 5.000 TL ise, en azından 15.000 TL’lik bir acil durum fonu biriktirmem gerektiği anlamına geliyor. Bu, iş kaybı, hastalık ya da beklenmedik harcamalar gibi durumlar için önemli bir güvence sağlar.
2. Yatırım Yaparak Birikim Artırma
Yatırım, içerideki mühendisimin en sevdiği alan. Birikimlerimi enflasyon karşısında değer kaybetmesin diye, yatırımlar yapmak önemli. Eğer birikimimi hisse senetleri, gayrimenkul veya kripto paralara yatırırsam, bu paranın zamanla artmasını sağlamak mümkün olabilir. Ama burada, içimdeki insan biraz daha temkinli yaklaşıyor: “Peki, ya kaybedersem?” İşte bu noktada, mühendis, riskleri doğru analiz etmek gerektiğini söylüyor. Yatırım yaparken kayıp riskini minimize etmek için portföy çeşitlendirmesi yapılmalı.
3. Günlük Harcamaları Kontrol Etme
Birikim yapmanın basit ama etkili yollarından biri de harcamaları gözden geçirmek. İçimdeki mühendis, her ay yapılacak gereksiz harcamaları kesmeyi öneriyor. Sonuçta, küçük birikimler de zamanla büyük birikimler haline gelebilir. Bunu, her harcama sonrasında, “Bu gerçekten gerekli miydi?” diye kendime sorarak uyguluyorum.
Sonuç: Ne Kadar Birikim Yapmalı?
Ne kadar birikim yapmalı sorusu, kesin bir cevap bulamayacağımız bir sorudur. İçimdeki mühendis ve içimdeki insan arasında sürekli bir çekişme olsa da, her iki bakış açısını birleştirerek kendi yolumu bulmaya çalışıyorum. Birikim yapmak, elbette finansal güvence sağlar, ancak hayatın tadını çıkararak dengeyi bulmak da önemlidir.
Sonuç olarak, birikim yaparken, hem uzun vadeli hedeflere odaklanmalı hem de günümüzü yaşamalıyız. Çünkü her iki tarafın da dediği gibi: “Para biriktirmek güzel, ama hayatı biriktirmek daha da güzel.”